İSTİKLÂL MARŞI MÜNEKKİTLERİ: ORHAN SEYFİ ORHON'UN YIKICI GÖRÜŞLERİ

1939 yılı başlarında "Yücel" adıyla bir dergi çıkarıldı. Zamanının en ağırbaşlı bir yayın organı olarak bilinen bu dergide Orhan Seyfi Orhon’un imzasını taşıyan bir yazı yayınlanmıştı. Muharrir bu yazısında Milli Marşımızın en popüler bir mısrasını kastederek büyük bir bilgiçlikle (!) şunları karalıyordu: 

"Kimbilir belki yarın, belki yarından da yakın"

O güne kadar bu mısraların Mehmet Âkif’e ait olduğunu zannedenler gerçekte Fikret’e ait olduğunu Orhan Seyfi’den öğrenince (!) kiminin aklı başından gitti, kiminin aklı başına geldi. Bundan daha ilgi çeken bir olay aynı yazar tarafından ve aynı konuda yayınlanan bir yazıyla ortaya çıktı. Orhan Seyfi Orhon bu kere -anlamadığı yukardaki örnekle ispat ettiği- bir konuda "Yeni Bir Milli Marş" başlığı altında yayınlıyordu. Bu yazısında Orhan Seyfi, uzun tartışmalara yol açan ve yayınlandığı derginin kapanmasına sebep olan şu fikirleri (!) ile suruyordu: 

"İstiklâl Marşı’nı her zaman aynı heyecanla anmak için milli hatıralarımızın ebediliği içinde saklayarak bugünkü hayat akışımıza göre bir milli marşımız olsa… Eğer İstiklâl Marşı değişen bir zihniyeti taşımıyorsa, bugünkü hayatımıza da uyuyorsa mesele yoktur… Fakat bir husumet dünyasının karşısında dişlerimizi gıcırdatarak o zaman için haklı bir öfkeyle: 

Ulusun, korkma; nasıl böyle bir imanı boğar
"Medeniyet!" dediğin tek dişi kalmış canavar!..

Diye bağırmışız da, sonra o zincirleri koparıp medeni alemi dost kollarla kucaklamaya koşmuşsak, niçin bu öfkemizi hiç değiştirmiyelim? Onu, tarihi bir devrin hatırasında saklamak daha güzel olmaz mı? Nihayet, bu marş çok sevdiğimiz Mehmet Âkif’in hiçbirimiz için gizli olmayan düşüncelerini de taşıyor…"

Bu yazılar malûm bir zihniyeti taşıyan Cumhuriyet Halk Partisi’nin organı olarak çıkan bir dergide yayınlanıyor ve imza sahibinin her devirde değişen rengini taşıyordu. İstiklâl Marşı’nın her zaman aleyhinde C.H.P. si belki de Orhan Seyfi’ye bu yazıları emirle yazdırmıştı. Nitekim o yıllarda çıkan "Millet" dergisinde Orhan Seyfi'ye bu konuda sert bir cevap veren Cemal Kutay böyle bir açıklamada bulunmuştur. 

Orhan Seyfi’nin İstiklâl Marşı’nın değiştirilmesi için yazdığı yazı üzerine büyük bir reaksiyon doğdu. O günlerde henüz üniversite öğrencisi olan ve halen Komünizmle Mücadele Dernekleri genel başkanı bulunan İlhan Darendelioğlu yayınladığı Toprak Dergisinde "Değişmesi İcap Eden Sizin Sakim Zihniyetinizdir" diye uzun bir yazı neşretmek suretiyle o zamanki milliyetçi üniversite gençliğinin gerçek sözcüsü olmuştur. Gene o günlerde eli kalem tutan bütün aklı başında yazarlar bu konuda çok hassas davranarak Orhan Seyfi’nin bu yanlış çıkışı karşısında ilgisiz kalmamışlardır. Tersine, en yüksek ve müsbet bir sesle İstiklâl Marşı’nın savunmasını yapmışlardır. Bu arada adı geçen makalenin yayınlandığı "Yeni Çağ" dergisi okuyucularından Nurettin Özdemir’in mektubuyla başlayan ve derginin yaşadığı 17 hafta süreyle tenkit yağmuruna tutulan Orhan Seyfi bu süre sonunda dengiyi kapamakla cepheden kaçtı. 

Aleyhte kampanyanın açılmasına öncü olan Nurettin Özdemir’in: "Orhan Seyfi’ye Açık Mektup"u şu satırları kapsıyordu: 

"...İstiklâl Marşı'nı ve bu marşın şairini batırmak istediniz. Bunları yapanların uğradıkları akıbetleri hatırlayınca "Bilmem Âkif’in bizce çok iyi bilinen vasıflarından" bahsettiniz… 

Allah’a inanmanın, memleketi anarşiye, kargaşalığa götüreceğini yazdınız… 

"Şimdi Allah’a söver, sonra biraz bol para ver! 
Hiç utanmaz Protestan’lara zangoçluk eder." 

Mısralarının tasvir ettiği adamdan ancak bu mısralardaki vasıflarını aldınız. Kısa bir zaman içinde kırktane boya küpüne girip çıktınız. Ve biz bütün bu değişmelerin; ne için olduğunu hâlâ anlayamadık… 

Kendinizi efkârı umumiyeye haklı göstermek için neler düşüneceğinizi bilmiyorum…"

Sahip ve başyazarlığını Orhan Seyfi’nin yaptığı "Yeni Çağ"da çıkan bu yazıdan sonra diğer tenkitler başladı. Bütün bu hücumlara cevap vermek cesaretini, demogojiye sığınarak ve tevil yoluna saparak bulan Orhan Seyfi, şöylece sızlanıyordu : 

"Milli Marşların değişmiyeceğini söyleyenler samimi fikirlerini saklıyorlar. Bir milletin vicdanında bir değişiklik olursa, inandığı şeyler değişirse marşı da değişir. Saltanat devrinde Abdülhamit’in marşını ayağa kalkıp dinliyorduk, değişmedi mi? Sovyetler, marşlarını değiştirmediler mi Fransızlar Marseyyez’i değiştirmedilerse, Fransız ihtilâlini bütün dünyaya yaydığı ana fikirler, Fransız milletinin vicdanında duruyor, demektir. Nihayet benim söylediğim bir fikirdir. Elimde fikirlerimi kimseye zorla kabul ettirecek kuvvetim yok. Yanlış düşünmüş te olabilirim. Samimiyetime bağışlayarak beni affedemez miydiniz, mutlaka çarmıha gerilmem lâzım mı?" 

Burada görülüyorki yazar bir vicdan değişikliğinden bahsediyor. Türklerde bir vicdan değişikliği olduysa, bu cumhuriyetin ilk yıllarında olmuş olabilirdi. Biz böyle bir vicdan değişikliğine inanmıyoruz. Eğer kastedilen dünya görüşündeki değişiklikse, bu vicdan değişikliği değildir. Görülüyorki, sonraki yaşayışla da samimiyetten uzak görülen, idare etmekten çok idare edilmeye alışık olan Orhan Seyfi, bu yanlış tutuma bazı çevrelerin etkisiyle sürüklenmişti. Okuyucularından ve Türk halkından özür diler gibi yazdığı yazılar onu hiçbir zaman vicdanlarda affettirmemiştir. Son zamanlarda sömürücülerin toplandığı Adalet Partisinde milletvekilliği görevi yapan yazar, masonluk lehine yazılar yazarak milli meselelerden ne kadar uzak olduğunu açıkca belli etmiştir. 

Muhiddin Nalbandoğlu, Milli Hareket, Kasım 1966, S. 4. 

" İstiklal Marşı kötü bir marş olabilir, sözleri de yeterli olmayabilir ama biçimsel de olsa saygı duyulması gerekir."

- Nâzım Hikmet ve Sabahattin Ali konusunda ne düşünüyorsunuz? Millî marştan daha çok tanınıyorlar.

Metin Önal Mengüşoğlu - Müstesnâ Şair Mehmed Âkif

Bence İstiklal Marşı, Mehmed Âkif nezdinde neticede bir şiirdir. Onun modern bir ayine dönmesini ve dönüştürülmesini arzular mıydı?

Mahir İz - Yılların İzi; İstiklâl Marşı'nın Yazılması

Yeni kurulan devlet için bir «Millî Marş» yazılması hususunda Büyük Millet Meclisi’nin altı ay müddet vererek açtığı «İstiklâl Marşı Müsabakası»na muhtelif şairlerin gönderdiği 724 şiir gelmişti.

İSTİKLÂL MARŞININ BESTEKÂRI ZEKİ ÜNGÖR’Ü EVİNDE ZİYARET

“İstiklâl Marşı” nın kimin eseri olduğu hakkındaki suale “şair Mehmet Akif merhumundur” cevabı verilir de; o güfteyi melodisi ile heyecan ve hürmet telkin eden ölmez bir eser ve “Millî Marşımız” haline getiren bestekâr Zeki Üngör’ün isminden hiç bahsedilmez! Bu haksızlık, şarkılardan bir çoğunda da tamamile...

ARŞA DEĞEN BAŞ

Benim milletimin İstiklâl Marşı’dır bu! 1 Mart 1921 günü Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde ilk defa ve tekrar tekrar okunup söylendiği günden tâ bugüne, saymak mümkün mü, kaç defa söylenilmiştir? Kaç yüzyıl daha söylenilecek, mümkün mü cevap vermek? Yürekleri helecan ve göğüs kafesleri harf harf bu marşın mısra ve mânâsıyla dolup taşan kaç nesil geldi, kaç nesil yetişti ve yaşlandı? Ve daha kaç nesil gelecek ve yaşlanacak?…

Medeniyet dediğin tek dişi kalmış canavar dizesindeki “dişi”yi “domuzun dişisi kalmış” ...

Bugün, Mehmet Âkif adının, ölümünün ellinci yıldönümü dolayısıyla...

HİÇBİR ŞAİR İSTİKLÂL MARŞI VE ÇANAKKALE TASVİRİNİN EŞİNİ DEĞİL BİR PARÇA BENZERİNİ YAZAMAMIŞTIR

Denilebilir ki, senelerden beri memleketin geçirdiği felaketlere hiçbir şair onun kadar cân u yürekten ağlamamıştır. Hatta hiçbir şair, İstiklâl Marşı ile Çanakkale tasvirinin eşini değil, bir parça benzerini yazamamıştır.

"Kendini besteci zannedip, bir milletin kanıyla yazdığı en mukaddes şiiriyle alay etme cüretini gösterebilmek!"

Müzikle doğrudan ilgili olmasalar bile, pekçok vatandaşımız gibi okuyucularımız da İstiklal Marşımızın halkımız...